Menenjit Aşıları Hakkında Bilmeniz Gerekenler: Çocuklar ve Erişkinler İçin Güncel Rehber

Menenjit, beyin ve omuriliği çevreleyen zarların iltihaplanmasıyla ortaya çıkan ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır.

Özellikle bakteriyel menenjit hızlı ilerleyebilir ve işitme kaybı, nörolojik hasar hatta ölüm gibi ağır sonuçlara yol açabilir.

Günümüzde aşılama sayesinde menenjitin en tehlikeli etkenlerine karşı güçlü korunma sağlanabilmektedir.

Menenjit Nedir?

Menenjit; bakteriler, virüsler, mantarlar veya nadiren parazitler nedeniyle gelişebilir. En ağır seyreden form bakteriyel menenjittir.

Hastalık özellikle bebeklerde, küçük çocuklarda, genç erişkinlerde ve bağışıklık sistemi baskılanmış bireylerde daha ciddi seyredebilir.

Belirtiler arasında yüksek ateş, ense sertliği, şiddetli baş ağrısı, kusma, bilinç değişikliği, ışığa hassasiyet ve döküntü yer alabilir.

Bebeklerde emmeme, huzursuzluk, sürekli ağlama ve bıngıldakta kabarıklık görülebilir.

Çocukluk Çağında Menenjitin En Sık Nedenleri

Çocukluk çağında bakteriyel menenjitin en önemli nedenleri şunlardır:

• Streptococcus pneumoniae (Pnömokok)

• Neisseria meningitidis (Meningokok)

• Haemophilus influenzae tip b (Hib)

Aşıların yaygın kullanımı sayesinde Hib menenjiti ve pnömokok menenjiti ciddi şekilde azalmıştır.

Çocukluk Çağı Menenjit Aşıları

1. Haemophilus influenzae tip b (Hib) Aşısı

Hib aşısı Türkiye’de uygulanan “6’lı karma aşı” içerisinde bulunmaktadır. Bu aşı; difteri, tetanoz, boğmaca, çocuk felci, Hepatit B ve Hib’e karşı koruma sağlar.

Hib aşısı rutin çocukluk aşı takviminde uygulanır ve ücretsizdir. Özellikle 5 yaş altı çocuklarda ağır menenjit ve epiglotit gibi ciddi enfeksiyonları önlemede oldukça etkilidir.

2. Pnömokok Aşısı

Pnömokok aşısı çocukluk çağında “Konjuge Pnömokok Aşısı (KPA)” olarak uygulanmaktadır.

Türkiye ulusal aşı takviminde yer almakta ve devlet tarafından ücretsiz yapılmaktadır.

Pnömokok bakterisi;

• Menenjit

• Zatürre

• Orta kulak enfeksiyonu

• Kan dolaşımı enfeksiyonları gibi ciddi hastalıklara neden olabilir.

Aşının bebeklik döneminde düzenli yaptırılması hayati önem taşır.

3. Meningokok Aşıları

Meningokok aşıları Türkiye’de rutin ulusal aşı takviminde yer almamaktadır.

Bu nedenle aileler tarafından ücretli olarak yaptırılmaktadır.

Piyasada bulunan başlıca meningokok aşıları:

• Nimenrix (MenACWY)

• Menactra (MenACWY)

• Bexsero (MenB)

Bu aşılar meningokok bakterisinin farklı serogruplarına karşı koruma sağlar.

Nimenrix ve Menactra; A, C, W ve Y serogruplarına karşı koruyucudur.

Bexsero ise özellikle MenB serogrubuna karşı geliştirilmiştir.

Doz şemaları çocuğun yaşına göre değişmektedir, çocuk hastalıkları uzman hekimine danışarak aşıları yaptırabilirsiniz.

Meningokok aşıları özellikle:

• Kreşe başlayan çocuklarda

• Kalabalık yaşam alanlarında

• Bağışıklık sistemi baskılanmış bireylerde

• Yurtdışı seyahatlerinde

• Hac-umre planlayanlarda önem taşımaktadır.

Erişkinlerde Menenjit ve Aşılama

Erişkinlerde bakteriyel menenjitin en sık nedenleri:

• Pnömokok

• Meningokok

• Listeria monocytogenes

Özellikle üniversite yurtları, askerlik, toplu yaşam alanları ve hac-umre ziyaretleri meningokok bulaşı açısından risk oluşturabilir.

Erişkinlerde Kullanılan Menenjit Aşıları ve Dozları

1. MenACWY Aşıları

Piyasada en sık kullanılan aşılar:

• Nimenrix

• Menactra

Bu aşılar meningokok A, C, W ve Y serogruplarına karşı koruma sağlar.

Genellikle:

• Risk grubunda olmayan erişkinlerde tek doz uygulanır.

• Hac ve umre ziyaretleri öncesinde önerilir.

• Bazı yüksek riskli bireylerde rapel doz gerekebilir.

2. MenB Aşısı

Piyasada en sık kullanılan MenB aşısı:

• Bexsero

Genellikle:

• 2 doz uygulanır.

• Bazı özel risk gruplarında ek dozlar gerekebilir.

3. Pnömokok Aşıları

Pnömokok aşıları erişkinlerde ciddi zatürre ve menenjit riskini azaltmaktadır.

• 65 yaş üstü bireylerde

• Diyabet hastalarında

• KOAH hastalarında

• Kalp hastalarında

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde önerilmektedir.

Pnömokok aşıları ile ilgili ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

Aşıların Koruyuculuğu ve Yan Etkileri

Modern menenjit aşıları oldukça yüksek koruyuculuğa sahiptir. Aşılar sayesinde çocukluk çağı menenjitlerinde belirgin azalma sağlanmıştır.

En sık görülen yan etkiler:

• Aşı yerinde ağrı ve kızarıklık

• Hafif ateş

• Halsizlik

• Kas ağrısı

Ciddi yan etkiler oldukça nadirdir.

Temaslılarda Yapılması Gerekenler

Özellikle meningokok menenjiti tanısı alan kişilerle yakın temasta bulunan bireylerde koruyucu antibiyotik tedavisi gerekebilir.

Aynı evde yaşayanlar, yakın temaslılar ve bazı sağlık çalışanları risk açısından değerlendirilmelidir.

Bazı durumlarda temaslı kişilere ek aşılama önerilebilir.

Korunma Yolları

• Ulusal aşı takvimine uyulması

• Risk grubundaki bireylerin ek aşılarını yaptırması

• El hijyenine dikkat edilmesi

• Kalabalık ortamlarda hijyen kurallarına uyulması

• Hasta kişilerle yakın temastan kaçınılması

• Erken tanı ve hızlı tedavi hayat kurtarıcıdır.

Sonuç

Menenjit erken müdahale edilmediğinde ağır sonuçlara yol açabilen ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Ancak günümüzde Hib, pnömokok ve meningokok aşıları sayesinde korunma mümkündür.Özellikle çocukluk çağında rutin aşıların eksiksiz uygulanması ve risk grubundaki bireylerin ek meningokok aşılarını yaptırması toplum sağlığı açısından büyük önem taşımaktadır.

Sağlıkla kalın

Uzm. Dr. Gizem ER